تبلیغات
گیاهان دارویی - تحقیق جامع وکامل بر روی گیاهان دارویی
گیاهان دارویی
herb drugs

حتماً مطالعه کنید ....

تحقیق جامع وکامل بر روی گیاهان دارویی

چکیده

گیاهان داروئی به طورکلی دربرگیرنده همه انواع گیاهان اعم ازداروئی، ادویه ای،معطر و...می باشد.وگیاهان داروئی که به صورت خشک وخام مصرف می گردند به کالای عطاری معروف هستند.

حفظ ونگهداری گیاهان داروئی خشک شده تنهادراماکن خشک امکان پذیراست وتهویه بایدبه صورت جریان هوای خشک وعاری ازهرگونه رطوبت باشد.نگهداری درانبارهای نامناسب برکیفیت داروتاثیرمنفی سریع می گذارد.انبارها تمیزوعاری ازهرگونه باکتری باشندوازانبارکردن موادداروئی درمجاوریکدیگربایدنهایت دقت رابعمل آوردزیرابواسطه انتقال ومخلوط شدن موادسمی(نظیرشابیزک،تاتوره،بذرالبنج)باموادغیرسمی آنهاهم زیان آورومسمومیت زامی گردند.

ازانبارکردن موادغیرسمی که حاوی بوی تندونامطبوع می باشند(نظیرریشه سنبل الطیب)درکنارمواددیگراجتناب کرد.گیاهانی که به صورت دم کردنی هستندبیش ازیکسال درانبارنگهداری نشود.

پس ازاستخراج اسانس وهمچنین خشک کردن گیاهان آنهارابسته بندی کرده وبه کارخانجات وموسسات موردنظرحمل کنند.

روی ظروف اسانس وعرقیات اطلاعات لازم برروی برچسب نوشته شده باشد.

درهمه مراحل وروشها هم مسائل فنی وهم بهداشتی درنظرگرفته شود.

بایددرمصرف داروهای گیاهی هم دقت لازم رامبذول داشت وباتوجه به سلامت بدن آنهارامورداستفاده قرارداد.

مقدمه

احساس نیازبه درمان از اساسی ترین وابتدایی ترین تمایلات بشربوده والهه درمان(اسکوالیا)ازمهمترین الهه های مقدس انسان اولیه بوده است(رب النوع یاالهه طب که نمادآن یک مارمی باشددرتابلو برخی داروخانه ها نیزدیده می شود).

معلوم نیست دقیقا گیاهان از چه زمانی به عنوان دارو مورداستفاده قرار گرفته اند. مسلما اطلاعات مربوط به اثرات وخواص داروئی گیاهان اززمانهای دور بتدریج بدست آمده وسینه به سینه منتقل گشته، با آداب وسنتهای قومی نیزدرآمیخته،سرانجام با زحمت زیاد وازطریق تجربه های مدید،اثرات وخواص آنهادراختیارنسل های معاصرقرارگرفته است.طبق برخی شواهدوسنگ نوشته هابه نظرمی رسد که مصریان وچینیان باستان درزمره اولین جمعیت های بشری بوده اندکه بیش ازسه هزارسال قبل از میلاد مسیح ازگیاهان بعنوان دارواستفاده کرده اند وحتی برخی از گیاهان را برای مصرف بیشتردردرمان دردها کشت داده اند.

مردم یونان باستان خواص داروئی برخی ازگیاهان رابه خوبی می دانسته اند.بقراط حکیم بنیانگذارطب یونان قدیم وشاگردوی ارسطوودیگران،برای استفاده ازگیاهان دردرمان بیماری هاارزش زیادی قائل بوده اند. بعدازاینان،یکی ازشاگردان ارسطوبه نام"تئوفراستوس"مکتب درمان باگیاه رابنیان گذاری کرد.

درقرون هشتم تادهم میلادی(حدودهزارسال پیش)دانشمندان ایرانی مانندابوعلی سینا،محمدزکریای رازی و...به دانش درمان باگیاه رونق زیادی دادندوکتابهای معروفی چون"قانون"و"الحاوی"رابه رشته تحریردرآوردند.درقرن سیزدهم میلادی"ابن بیطار" مطالعات فراوانی درمورد خواص گیاهان داروئی انجام دادوخصوصیات بیش از14000گیاه داروئی رادرکتابش یادآورشد.

پیشرفت اروپائیان دراستفاده ازگیاهان داروئی درقرن هفده وهیجده میلادی ابعادوسیعی یافت وازقرن نوزدهم کوشش جهت استخراج مواد موثره ازگیاهان داروئی وتعیین معیار معین برای تجویزومصرف شروع شد.

دریک تعریف می توان گفت که گیاهان داروئی گسترده وسیعی ازگیاهان هستند که دردرمان بیماری ویادرپیشگیری ازبروز بیماری مورداستفاده قرارمی گیرند.درشعری منسوب به نظامی یک تعریف عام برای گیاهان داروئی ارائه شده است.

نرویدبرزمین هرگزگیاهی که ننوشته است بربرگش دوائی

مهمترین ویژگی گیاهان داروئی به شرح زیرمی توان خلاصه کرد:

1- درپیکر این گیاهان مواد خاصی ساخته وذخیره می شوند که این مواد خواص متعددی دارند. ماده موثره فعال به میزان بسیارکم(معمولاکمترازیک درصدوزن خشک گیاه)ساخته می شود.

2- ممکن است اندام خاصی چون ریشه،ساقه،برگ وگل و...حاوی موادموثره موردنظرباشند.نمی توان تمام اندام گیاه را منبع داروئی دانست.

3-معمولاازاندام های موردنظر بصورت تازه استفاده نمی شود.بایدتحت تاثیرعملیات خاصی چون تمیزکردن،هواخوردن،خشک کردن،استخراج وتصفیه قرارگرفته وسپس مورداستفاده واقع شوند.

4- گیاهان داروئی حاوی مواد موثره درمقایسه باعموم گیاهان مورداستفاده درکشاورزی مانند غلات وسبزی هاکه به طور عام وروزمره مورداستفاده انسان هستنددرمواردخاص قابل استفاده اند.

بطورکلی ازگیاهان داروئی حاوی موادموثره استفاده های مختلفی عمل می آیدکه به صورت زیرمی توان طبقه بندی کرد:

الف- گیاهان داروئی که موادموثره موجوددرآنهابطورمستقیم یاغیرمستقیم اثردرمانی دارندوبعنوان دارواستفاده می شوند.

ب- گیاهان ادویه ای که ازماده موثره فعال آنهادرصنایع غذائی،کنسروسازی،نوشابه سازی و... به منظور بهبود رنگ ، طعم و مزه آنها استفاده می شود مانند : نعناع ، آویشن ، دارچین ، زعفران.

ج- گیاهان عطری که اندامهای خاصی در این گیاهان حاوی ترکیباتی هستند که اسانس نامیده می شوند و دارای عطر و بوی خاصی می باشند و اسانس از راه تقطیرو یا روشهای دیگر استخراج می شوند مانند گل محمدی ، اکالیپتوس ، نارنج.

د- گیاهان رنگی که دارای مواد موثره رنگی طبیعی می باشند و در صنایع غذائی ، آرایشی و بهداشتی و ... مورد استفاده قرار می گیرند مانند حنا ، روناس و زعفران.

گاهی اوقات از یک گیاه به تنهائی می توان هر سه استفاده را نمود ، مثلا نعناع هم در صنایع دارو ئی مورد استفاده قرار می گیرد زیرا خاصیت ضد باکتریائی و ضد قارچی دارد تب بر است و سبب کاهش درد نیز می گردد حاوی اسانس بوده و به عنوان یکی از گیاهان معطر معرفی می شود در صنایع غذائی به عنوان ادویه استفاده می شود . از گیاهان مشابه نعناع که دارای جمیع صفات باشند می توان آویشن، شوید، اسطو خدوس و گشنیز را نام برد.

با آن که اندام برخی از گیا هان نظیر برگ درخت گردو ، کاکل ذرت ، پوست میوه لوبیا حاوی مواد موثره می باشد و برای مداوای برخی از بیماریها بکار می روند ولی کاشت ، داشت و برداشت این گیاهان صرفا به منظور استفاده از مواد موثره موجود در اندام های آنها انجام نمی شود اساسا گیاه داروئی محسوب نمی شود.

دلایل رویکردجهانی به گیاهان داروئی:

استفاده روزافزون مردم ازگیاهان داروئی وتمایل شرکت های تولیدکننده موادداروئی به داروها وترکیبات بامنشا گیاهی می توان به دلایل زیردانست:

1- تهیه برخی ازموادموثره بطورمصنوعی امکان پذیرنیست وتنهابصورت طبیعی ازگیاهان قابل استخراج هستند.

2- مواد داروئی مصنوعی(شیمیائی)هرچندبطورسریع اثرمی بخشندودارای یک تاثیرمشخص می باشندولی دراکثرمواردعوارض جانبی نامطلوب روی بدن انسان بجا می گذارنددرحالیکه موادگیاهی تاثیرمفیدواثرات جانبی خوبی روی سلامت بدن دارند.

3- برخی ازعطرواسانس های مورد استفاده درصنایع آرایشی- بهداشتی- موادشیمیائی خانگی(شامپو،صابون،خوشبوکننده های هواو...)بدون وجودموادمذکورساخت آنهاامکان پذیرنمی باشد.

4- درصنایع کنسروسازی وشیرینی سازی و...درسطح دقیق وحساب شده برای بهترشدن طعم ورنگ وبوی محصول ازموادموثره استفاده می شود.موادموثره گیاهان ادویه ای مانندزیره سبز،ترخون وگشنیزعلاوه برطعم ومزه موادغذائی که بهترمیکننداشتهاآورنیزهست وسبب هضم موادغذائی وسلامت کاردستگاه گوارش می گردد.

کاربردهای مختلف گیاهان داروئی:

۱-استفاده ازگیاهان داروئی درخودکفائی،ارزآوری وتحول اقتصادکشور

وجود اقلیم های مختلف وگونه های انحصاری درکشورایران این امکان را بوجود می آوردکه انواع بذورگیاهان ومواد موثره منحصربه فرددرایران تولیدوبه بازارجهانی ارائه شود.گیاهان داروئی جزومنابع تجدیدشونده هستندوبنابراین دردرازمدت امکان جایگزینی بانفت راخواهندداشت.

2-استفاده ازگیاهان داروئی درایجاداشتغال

برای برداشت محصول یک هکتارگل محمدی(40تا50نفر-روز)گل گاوزبان(60تا80نفر-روز)بابونه(30تا40نفر-روز)وزعفران چندین برابر این تعدادکارگرلازم است وچنانچه جهت عملیات خاک ورزی وتهیه بستر،داشت،خشک کردن،بسته بندی،بازاریابی،صادرات وحمل ونقل رادرنظربگیریم میزان اشتغال زائی معلوم می شود.

3-استفاده ازگیاهان داروئی درداروسازی وصنایع جنبی داروسازی

تولیدداروازموادگیاهی سابقه ای به قدمت تاریخ انسان دارد.ازکتیرادرتهیه موادژلاتینی موردنیازجهت ساختن پوشش کپسول ها استفاده می شود.ازنوعی سروکوهی روغنی به نام کادمی گیرندکه دردامپزشکی مصرف دارد.ریلسان(Rilsan)ماده ساخته شده ازروغن کرچک است که درتهیه ابزارجراحی،پستانک های قطره چکان بکارمی رود.ازبادرنجبویه درتهیه قرص های نیروزااستفاده می شود.تزریق اسانس بادرنجبویه وافسنطین ومرزه درحیوانات باعث حالت تهاجم ووحشی گری حیوانات(درگاوبازی وگاوسواری)می گردد

4-استفاده ازگیاهان داروئی درپرورش زنبورعسل

زنبورعسل(Apis mellifica)به لحاظ تولیدفرآورده های منحصربه فردیعنی عسل،موم،

ژله رویال،بره موم وزهرازدیربازدردرمان وتغذیه موردتوجه بوده وامروزه زنبورداری بعنوان صنعتی مدرن دردنیا مطرح است.نقش زنبورعسل درگرده افشانی گیاهان گلداربسیاراساسی است.گرده افشانی عامل بقاء وتنوع گونه هاست.

درکشورهای پیشرفته انواع عسل باتوجه به گیاه موردتغذیه زنبور،بطورجداگانه بسته بندی وارائه می شود. تفاوت دررنگ،طعم،عطروویسکوزیته وخواص درمانی ازجمله مواردمهم درگروه بندی اینگونه عسل هاست.موم ماده ضدآبی است که درپوشش قرص،تهیه مرهم، کرم ولوازم آرایش بکارمی رود.

گیاهان داروئی مانندگاوزبان بوراگو،رزماری،اسطوخدوس،مریم گلی،شکرتیغال وزوفا گلهای آبی رنگ دارندوبه شدت موردتوجه زنبورعسل هستند.گیاهانی مانندگلرنگ،گل گاوزبان،اکالیپتوس،آویشن،گون وسنجدبعلت تولیدشهدوگرده وسهولت دسترسی به آنها

ورازیانه، زیتون،اقاقیا،اسفرزه،گل گندم،انواع بیدوگل محمدی بعلت تولیدگرده بسیاروکاج،شاه بلوط وصنوبربه علت تولیدعسلک زیاد،موردتوجه زنبورعسل هستند.عسل تولیدشده ازگلهای داتوره موجب بروزحالت تخدیری وعسل حاصل ازگل انگشتانه،گل صدتومانی وآزالیاموجب مسمومیت انسان می شود.تاثیر اینگونه عسلها برانبوه لشکریان ودرپی آن قلع وقمع شدن وشکست توسط سپاهیان دشمن ازحوادث مهم تاریخی برخی کشورهای اروپائی است.

۵- استفاده ازگیاهان داروئی درگل آرائی،تهیه گل خشک وتزئین

غنچه گل محمدی پس ازخشک شدن رایحه خودراحفظ می کند.بذرهای سیاهدانه برای تزئین وبذرهای رسیده چشم خروس(شیرین بیان هندی)که دارای رنگ قرمزسرخابی است برای تهیه بسترگلدانهای مصنوعی،تسبیح،گردنبندوجواهرات مصنوعی استفاده میشودوانواع کرچک دارای بذرهای منقوط ومتنوعی است که می توان درتزئین بکاربرد

۶-استفاده ازگیاهان داروئی درتامین اهداف فرهنگی

درکشورماشاخص ترین گیاه که فرآورده های آن ارزش فرهنگی ومذهبی خاصی دارد گل محمدی است.بکارگیری گلاب درتطهیرخانه خداوگل،عطروگلاب حاصل ازگل محمدی با خالص ترین اعتقادات دین اسلام ومظاهرآن نظیرمساجد، حرمها، سجاده ها و

دیگراماکن مقدس عجین شده است.درجشن هاواعیاداز اسپندوکندردرمطبوع ساختن هوااستفاده می شود.

گیاهان اسانس دارومعطربومی ازجمله یادگارهای تمدنهای گذشته است که حفظ وتوسعه آن علیرغم شرایط حادطبیعی،اجتماعی واقتصادی نشان دهنده نقش گیاهان داروئی درفرهنگ است.

 


 




برچسب ها: تحقیق جامع وکامل بر روی گیاهان دارویی،
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 15 تیر 1390 توسط Pouran Aliverdi